Begrippenlijst

Begrippen uit de koeltechniek uitgelegd

2 pijps - Leidingencircuit van een VRF/ VRV Systeem met 1 ingaande en 1 uitgaande pijp. Bij deze opstelling is het mogelijk om te koelen óf te verwarmen.

3 pijps - Leidingencircuit van een VRF / VRV Systeem met 1 ingaande pijp voor koeling, 1 ingaande pijp voor verwarming en 1 uitgaande pijp. Bij deze opstelling is het mogelijk om tegelijkertijd te koelen en verwarmen.

Adiabatische koeling / dauwpuntskoeling - Het koelen van de ventilatielucht in gebouwen door middel van verdampend water.

Afgiftesysteem - Ook wel een binnendeel. Het onderdeel dat warmte of koeling afgeeft in de ruimte, zoals een radiator, vloerverwarming, wandunit, plafondunit, etc.

Airco - Afkorting van airconditioning.

Airconditioning (AC) - Van origine is het een systeem dat een ruimte verkoelt. Tegenwoordig is het ook de verwarming en wordt daarom ook wel een klimaatsysteem genoemd.

Ammoniak / nh3 - Een anorganische verbinding van stikstof en waterstof met als brutoformule NH3. Het heeft een belangrijke functie als koudemiddel. Ammoniak is de meest energiezuinige oplossing bij belangrijke koeltoepassingen.

Bedrijfskoeling - Alle soorten van koelingen die niet worden gebruikt voor huishoudelijk gebruik.

Besturingstechniek - Een overkoepelende term waarmee de hard- en software bedoeld wordt die verantwoordelijk is voor de besturing van allerlei soorten installaties en machines.

Binnendeel (Verdamper) - Ook wel een afgiftesysteem. Het onderdeel dat warmte of koeling afgeeft in de ruimte, zoals een radiator, vloerverwarming, wandunit, plafondunit, cassetteunit etc.

Buitendeel (Condensor) - Onderdeel van het klimaatsysteem/ airconditioning dat buiten staat. Zorgt voor opwekking koeling en/of verwarming. Afhankelijk van de klimaatbehoefte is het een onderdeel van een Single Split, Multi Split of VRFSysteem.

CFK - Gechloreerde fluorkool(water)stoffen. Deze stoffen hebben een schadelijk effect op de ozonlaag. De groep is onder te verdelen in zachte HCFK's en harde CFK's. De zachte HCFK's bevatten in plaats van een chlooratoom een waterstofatoom. CFK's breken moeilijker af en brengen daardoor twintig tot vijftig keer meer schade toe aan de ozonlaag dan HCFK's.

Chiller - Klimaatsysteem dat een ruimte koelt, waarbij warmte wordt getransporteerd naar een andere ruimte met water en niet een koudemiddel.

CO2 - Koolstofdioxide, een anorganische verbinding van koolstof en zuurstof. In zuivere toestand is het een kleurloos en geurloos gas dat van nature in de aardatmosfeer voorkomt.

Compressor - Een apparaat dat een gas, vaak lucht, kan samenpersen en onder hogere druk beschikbaar stelt. In de koeltechniek draait het om de verhoging van de temperatuur die tijdens de compressie optreedt. Dit maakt het mogelijk om warmte die het gas heeft opgenomen bij een lage temperatuur weer af te geven bij een hoge temperatuur.
Directe Expansie - klimaatsysteem met koudemiddel en expansieventiel.
Duurzame energietechniek - Techniek dat zich bezighoudt met energiesystemen, en dan speciaal de opwekking, transport en distributie van energie zoals elektrische energie, energieomzetting en elektromechanische machines.

Datacenterkoeling: het koelen van grote server ruimtes

Elektrotechniek - Een technische discipline die zich bezighoudt met de studie en de toepassing van elektriciteit en elektromagnetische velden.

Energielabel - Label dat aangeeft hoeveel energie er verbruikt wordt, waarbij A het meest zuinig is en G het minst zuinig. Energielabels zijn van toepassingen op klimaatsystemen.

Energieprestatieadvies (EPA) - Een energielabel voor woningen waarbij een maatwerkadvies voor eigenaren en huurders van bestaande woningen wordt afgegeven om energie te besparen.

EPA-U - Energielabel voor utiliteitsgebouwen. Dit energielabel laat zien hoe energiezuinig het gebouw is en welke energiebesparende stappen passen bij het gebouw. De term utiliteitsgebouw staat voor een gebouw zonder woonbestemming.

Expansieventiel (smoorventiel) - Vernauwing of prop in een gasleiding zodanig dat er een drukverschil ontstaat en het gas de gelegenheid krijgt uit te zetten (te expanderen).
Een smoorventiel komt voor in kleine koelmachines zoals in een koelkast, tussen de condensor (stroomopwaarts) en de verdamper (stroomafwaarts). Bij grotere installaties wordt er meestal een reduceerventiel of regelklep met drukregeling gebruikt.

F-gassen - Gefluoreerde broeikasgassen ((HFK's, PFK's, SF6).
De F-gassen verordening geeft o.a. aan hoe en door wie onderhoud en reparaties uitgevoerd moeten worden en welke eisen aan deze personen en bedrijven worden gesteld. (Voorheen STEK)

Gawalo - Een afkorting die in de installatietechniek wordt gebruikt. GaWaLo wordt voluit als volgt geschreven: Gas, Water en Loodgieterswerken
Gebouwbeheersystemen (gbs) - Systeem die het complete gebouw monitort en waar de facilitaire dienst gebruik van maakt. Het klimaatsysteem kan aan het GBS gekoppeld worden. Er zijn verschillende soorten software, zoals Modbus, KNX, BACnet en verschillende aanbieders van gebouw beheer systemen zoals Siemens, Priva, Loxone en Kieback & Peter.

HFK - Fluorkoolwaterstoffen, een organische verbinding bestaande uit koolstof, waterstof en fluor, die per molecuul maximaal zes koolstofatomen bevat. Deze stoffen versterken het broeikaseffect.

HVAC - Engelse afkorting van heating (verwarming), ventilation (ventilatie) en air conditioning (koeling). Soms gebruikt men de term om luchtbehandeling in kantoorgebouwen aan te duiden.

Industriële koeltechniek (Industriële koudetechniek) - Een verzameling van technische oplossingen toegepast in de industriële sector om koelruimtes, voorwerpen en stoffen af te koelen en koel te houden, door er warmte aan te onttrekken en deze op een andere plaats weer af te geven.

Installatietechniek - Het ontwerpen, aanleggen en onderhouden van installaties. Het omvat verschillende specialismen die verbonden zijn met industrie, utiliteit en (woning)bouw, zoals werktuigbouwkundige installaties, klimaatinstallaties en sanitair installaties.

Klimaatsysteem - De combinatie van systemen die zorgt voor een comfortabel binnenklimaat. Wordt ook vaak airconditioning of verwarming genoemd.

Klimaattechniek- Een technische specialisme in onder andere centrale verwarming, meet- en regeltechniek, luchtbehandeling en airconditioning.

Koelbatterij (Cool Battery) - Een koelmiddel wordt naar de geventileerde koelbatterij in de binnenunit gepomp. Voor de koelbatterij in de binnenunit zit een expansiesysteem dat de vloeistof laat ontspannen naar een lagere druk op verdampingstemperatuur. De vloeistof begint te koken en neemt daarbij warmte op uit de te koelen ruimte.

Koeltechniek- Een verzameling van technische oplossingen om koelruimtes, voorwerpen en stoffen af te koelen en koel te houden, door er warmte aan te onttrekken en deze op een andere plaats weer af te geven.

Koudemiddel - Een vloeibaar middel dat in een warmtepomp / airconditioning/ klimaatsysteem  gebruikt wordt om de warmte te transporteren. De meest gebruikte variant is R410A.

Koudwatersysteem - Klimaatsysteem waarbij warmte wordt getransporteerd met water en niet een koudemiddel. Bij grote projecten/panden zoals ziekenhuizen wordt eerder gekozen voor een koudwatersysteem vanwege lagere kosten en minder belasting voor het milieu. Onder koudwatersystemen vallen luchtgekoelde koudwatermachines, watergekoelde koudwatermachines en chillers.
Luchtbehandelingskast (LBK) - Unit die zorgt voor verse buitenlucht die wordt gefilterd en via buizen en ventilators wordt getransporteerd. Nieuwe lucht zorgt ervoor dat er zuurstof in uw pand is en dat oude verwerkte lucht wordt vervangen door verse. Dit kan in combinatie met koeling en warmte doormiddel van een LWP of CV ketel.

Luchtgordijn - In de retail toegepaste afgiftesysteem / binnenunit. Wordt boven de entree(deur) gehangen en blaast warme lucht in een straal naar beneden en voorkomt dat koude buitenlucht naar binnen komt.

Lucht/Lucht Warmtepomp - Een Lucht/Lucht Warmtepomp bestaat uit een buitendeel en één of meestal meerdere binnendelen. Het buitendeel haalt warmte uit de lucht, en het binnendeel verwarmt de ruimte middels lucht. Vandaar de naam. In deze opstelling worden uw ruimtes verwarmd (of gekoeld) door middel van plafondunits, kanaalunits en/of wandunits die warme lucht uitblazen. De Lucht/Lucht Warmtepomp is vergelijkbaar met een traditionele airconditioning.

Luchtvochtigheid - De mate van vocht in de lucht. Bij verschillende toepassingen zeer cruciaal, zoals in een serverruimte waar statische lading schadelijk is.

Lucht/Water Warmtepomp - Een Lucht/Water Warmtepomp bestaat uit twee delen, een buitendeel en een binnendeel. Het buitendeel haalt warmte uit de lucht, en transporteert dit middels water naar het binnendeel. Vandaar de naam. In deze opstelling worden uw ruimtes verwarmd door middel van radiatoren en/of vloerverwarming.

Meet- en regeltechniek (M&R)- Een specifieke tak van de elektrotechniek, met raakvlakken in de pneumatiek, hydrauliek en procestechniek. Bij de meet- en regeltechniek houdt men zich bezig met het meten en regelen van bijvoorbeeld grootheden in industriële processen.

Mollierdiagram - Een diagram die het verband tussen luchtvochtigheid en temperatuur weergeeft. Met behulp van het Mollierdiagram kun je de effecten van stoken, luchten, nevelen en verdampen in een ruimte verklaren. Bedacht door wetenschapper Richard Mollier.

Multi Split Airconditioning - Een klimaatsysteem/ airconditioning met één buitendeel, meerdere binnendelen en evenveel leidingsets naar de binnendelen. Een Multi Split wordt toegepast bij particulieren of klein zakelijk gebruik. Dit klimaatsysteem koelt óf warmt de ruimtes op hetzelfde moment. Een Multi Split lijkt op een VRFSysteem, alleen een VRF Systeem (3-pijps) koelt én warmt op hetzelfde moment, heeft één leidingset die vertakt naar de verschillende binnendelen en wordt gebruikt op grotere schaal.

Natuurlijke koudemiddelen - Middelen die de ozonlaag niet aantasten en een zeer laag of geen aard-opwarmend vermogen hebben. De koudemiddelen worden in de koudetechniek en klimaatbeheersing toegepast als alternatief voor ozonlaag afbrekende chloorhoudende koudemiddelen (HCFK) en koudemiddelen met een hoog aard-opwarmend vermogen (HFK’s). Bovendien kunnen natuurlijke koudemiddelen in hun eigen specifieke toepassingsgebied zorgen voor een goede energetische prestatie van koelinstallaties

NEN2767 - Dé norm voor conditiemeting. Conform de norm NEN 2767 is conditiemeting het instrument voor het objectief en uniform meten van de fysieke kwaliteit van bouw- en installatiedelen van gebouwen en/of infrastructuur.

NEN3140 - Nederlandse norm (NEN) voor veilige bedrijfsvoering van werkzaamheden nabij, aan of met elektrischeobjecten in het laagspanningsgebied. Het toepassingsgebied is elektrische installaties, machines en gereedschappen. Toegepast in fabrieken, kantoren, woonhuizen, bouwplaatsen enzovoorts. Het betreft spanningen van ten hoogste 1000 volt wisselspanning en 1500 volt gelijkspanning.

NVKL - De Nederlandse Vereniging van ondernemingen op het gebied van de Koudetechniek en Luchtbehandeling (NVKL).

PAC - Package Airconditioning. Groter vermogen dan RAC. Single- of Multi Split. Voor zakelijke toepassingen.

R134A (tetrafluorethaan) - Een gehalogeneerde fluorkoolwaterstof (HFK). De stof heeft een aardopwarmingsvermogen dat 1300 maal hoger ligt dan dat van koolstofdioxide, maar is relatief gezien wel een van de minder schadelijke fluorkoolwaterstoffen. Koudemiddel voor koeling boven 0 °C. Wordt voornamelijk gebruikt voor industriële toepassingen.

R404A - Verzamelnaam voor een groep van chloorfluorkoolstofverbindingen (CFK’S) die in koelsystemen gebruikt werden. Het woord Freon is een merknaam die toebehoort aan de firma DuPont. Freon was een van de gassen die mede het gat in de ozonlaag deed ontstaan. Het gebruik van de gassen is daarom tegenwoordig verboden

R407A - Een mengsel van gassen die worden gebruikt als koelmiddel . Het is een zeotroop mengsel van difluormethaan (HFC-32), pentafluoroethaan (HFC-125). Wordt voornamelijk gebruikt bij middelgrote en lage temperatuur koelsystemen voor supermarkt- en voedselopslagtoepassingen.

R410A - Modern koudemiddel met als eigenschappen een laag kookpunt, waardoor het efficiënt en geruisloos werkt. Verder is het niet giftig, explosief of schadelijk voor de ozonlaag.

RAC - Room Airconditioning, Single of Multisplit. Voor particulier gebruik.

Reefer koeling - vakterm voor de transportmiddelen die temperatuurgevoelige goederen, gekoeld vervoeren. Het refereert naar schepen en vrachtwagen die zijn uitgerust met koelmogelijkheden

Single Split Airconditioning - Een klimaatsysteem / airconditioning met één buitendeel en één binnendeel. Een Single Split wordt toegepast bij particulieren of klein zakelijk gebruik, waarbij er één ruimte gekoeld of verwarmt wordt

Ventilatiesystemen (Luchtbehandeling) - Systeem dat vervuilde of verontreinigende lucht in een ruimte ververst of vervangt door zuivere lucht. Het vervangen van de lucht kan op natuurlijke manier of mechanisch gebeuren.

Verwarming - Traditionele verwarming is een gasgestookte CV ketel die radiatoren en vloerverwarming verwarmt. Tegenwoordig kan hetzelfde worden gedaan met een warmtepomp die ook warmte afgeeft aan radiatoren of vloerverwarming, of warmte afgeeft via de lucht. Het mooie van deze moderne verwarmingssystemen is dat ze veel zuiniger zijn en ook kunnen koelen.

VRF/ VRV Systeem- Variable Refrigerant Flow of VRV Systeem, Variable Refrigerant Volume. Een klimaatsysteem met één buitendeel en één leidingencircuit die wordt vertakt naar meerdere binnendelen. Anders gezegd, met één systeem kunt u verschillende ruimtes verwarmen of koelen. De afgifte van temperatuur kan op verschillende manieren, maar gebeurt meestal via lucht. Per ruimte/kamer kan er een verschillende temperatuur worden ingesteld, en in die ruimte wordt lucht in de juiste temperatuur geblazen. Een andere afgifte van warmte kan zijn via vloerverwarming, of warm tapwater uit de kraan.

Warmtewisselaar (Heat exchanger) - Een apparaat dat warmte van een vloeistof en/of gas gescheiden overbrengt naar een ander. Via de toepassing van een warmtewisselaar kan worden bespaard op ruimteverwarming door aan de lucht uit een gebouw warmte te onttrekken en daarmee de binnenstromende verse lucht te voorverwarmen

Water/Water Warmtepomp - Een Water/Water Warmtepomp maakt slim gebruik van de warmte in een waterbron in de aarde. In een gesloten circuit van leidingen onder de grond, waar water doorheen wordt gepompt, verwarmt de aarde het water in dit circuit. Die warmte wordt gebruikt als energie door de Water/Water Warmtepomp, waarmee nog meer warmte wordt opgewekt. Hiermee produceer je dus duurzaam warmte. In de zomer werkt dit principe andersom, dan gebruik je de koeling van de aarde voor het koelen van uw vastgoed.

WKK - Warmte-krachtkoppeling, het gelijktijdig opwekken van warmte en kracht (elektriciteit). De kracht is afkomstig van een brandstofcel, verbrandingsmotor of gasturbine en wordt meestal aangewend om een generator aan te drijven die op zijn beurt elektriciteit opwekt. De warmte die daarbij vrijkomt gaat niet verloren maar wordt lokaal nuttig gebruikt voor bijvoorbeeld productie van warm water, stoom of hete lucht.

WKO - Ook wel warmte-koudeopslag of warmte- en koudeopslag genoemd. Het is een methode om energie in de vorm van warmte of koude op te slaan in de bodem. De techniek wordt gebruikt om gebouwen te verwarmen en/of te koelen. Ook in de tuinbouw wordt steeds vaker gebruikgemaakt van deze techniek.

WTW / HR-WTW - (Hoog rendement) Warmteterugwinningsunit of -wisselaar. Dit is een splitsing, waar de binnen- en buitenlucht elkaar zijdelings kruisen, zonder met elkaar in contact te komen. De unit wordt warm van de afgevoerde binnenlucht en verwarmt verse buitenlucht op die manier op. Zo hergebruik je de warmte en dat scheelt energieverbruik- en kosten.